Totsapaet Anti-Aging Center

ตรวจวัดสารบ่งชี้มะเร็ง

ตรวจวัดสารบ่งชี้มะเร็ง

สารบ่งชี้มะเร็ง (tumor marker) คือ สารชีวะหรือเคมีชีวะที่สร้างจากเซลล์มะเร็งและหลั่งออกมาในกระแสเลือดหรือสารคัดหลั่ง (biological fluid) ตำแหน่งต่างๆ เช่น ปัสสาวะ น้ำในช่องปอด น้ำในไขสันหลังหรือเนื้อเยื่อมะเร็ง ในปริมาณที่มากพอจนสามารถตรวจได้โดยอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่มีความไวสูง สารบ่งชี้มะเร็งบางชนิดเป็นสารที่ไม่พบในเซลล์ปกติ แต่พบในเซลล์มะเร็งโดยตรง บางชนิดเป็นสารที่พบในเซลล์ปกติแต่เมื่อเซลล์มีการเปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็งจะพบค่าที่สูงขึ้น แต่เนื่องจากสารบ่งชี้มะเร็งที่มีใช้ในปัจจุบันสามารถพบเพิ่มขึ้นได้ทั้งในเซลล์มะเร็ง, เซลล์ผิดปกติบางระยะและบางครั้งในผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งก็อาจไม่มีการเพิ่มขึ้นของสารบ่งชี้มะเร็งนั้นๆได้ นอกจากนี้การเพิ่มขึ้นของสารดังกล่าวอาจไม่จำเพาะต่อมะเร็งชนิดนั้นๆอาจเกิดจากมะเร็งชนิดอื่นๆหรือเกิดจากภาวะอื่นๆที่ไม่ใช่มะเร็งได้ ดังนั้น สารบ่งชี้มะเร็งจึงไม่มีความเฉพาะ เจาะจงต่อมะเร็ง โดยชนิดของสารบ่งชี้มะเร็ง แบ่งออกเป็นกลุ่มต่างๆ ดังนี้

เอนไซม์

เช่น acid phosphatase ในมะเร็งต่อมลูกหมาก, alkaline phosphatase ในมะเร็งที่มีการกระจายไปที่กระดูก หรือตับ หรือ มะเร็งกระดูกชนิด osteogenic sarcoma, amylase และ lipase ในมะเร็งตับอ่อน , neuron-specific enolase ในมะเร็งปอดชนิดเซลล์เล็กและมะเร็งสมองฯลฯ

ฮอร์โมน

เช่น human chorionic gonadotropin ในมะเร็งชนิด germ cell , calcitonin ในมะเร็งต่อมธัยรอยด์ชนิด medullary cell, serotonin ใน carcinoid tumor, insulin ในมะเร็ง insulinoma ฯลฯ

ตัวรับสัญญาณ (receptor)

เช่น estrogen receptor ,progesterone receptor และ epidermal growth factor ในมะเร็งเต้านม

โปรตีน

เช่น alpha-fetoprotein ในมะเร็งตับและมะเร็งชนิด germ cell, carcinoembryonic antigen ในมะเร็งลำไส้, มะเร็งปอดและมะเร็งเต้านม, prostatic-specific antigen ในมะเร็งต่อมลูกหมาก, CA19-9 ในมะเร็งตับอ่อน, CA125 ในมะเร็งรังไข่, CA15-3 ในมะเร็งเต้านม, beta2-microglobulin ในมะเร็งต่อมน้ำเหลือง, มะเร็งเม็ดเลือดขาวและmultiple myeloma, thyroglobulin ในมะเร็งต่อมธัยรอยด์ ฯลฯ

ดีเอ็นเอ

เช่น c-erbB-2 (HER-2)ในมะเร็งเต้านม, Philadelphia chromosome ในมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด chronic myelogenous leukemia, human papilloma virus ในมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งบริเวณศีรษะและคอ ฯลฯ

ประโยชน์ของสารบ่งชี้มะเร็งที่ใช้ในทางการแพทย์ ได้แก่

แหล่งที่มาของข้อมูล: มะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย

Scroll to Top